مطالعه بازار جهانی خودرو برقی و ترند های آن

۱.  مطالعه بازار جهانی خودرو برقی و ترند های آن

۱. ۱. بازار خودرو و ترند آن

۱. ۲. تغییرات اقلیمی کره زمین و تصمیمات و اقدامات جهانی مؤثر بر صنعت خودرو

۱. ۲. ۱. سهم صنعت حمل و نقل در انتشار گاز CO۲

۱. ۳. مطالعه بازار خودرو برقی در جهان

۱. ۳. ۱. باتری خودرو های برقی

۱. ۴. چشم انداز خودرو برقی در صنعت خودرو جهان

۲. قوانین و حمایت های حاکمیتی از خودرو برقی

۳. نقش آفرینی خودرو ساز های بزرگ جهان در توسعه بازار خودرو برقی

۴. منابع و مراجع

۱.  مطالعه بازار جهانی خودرو برقی و ترند های آن

صنعت خودرو، همانطور که پیتر دراکر به آن لقب “صنعت صنعت ها” را داده است، مرکب است از دانش، علم و فن که با خلاقیت و ابداع و هنر در هم آمیخته است. صنعت خودرو به لحاظ ارتباط نزدیک با زندگی روزمره مردم و حجم بالای سرمایه، اشتغال و گردش مالی زیاد، مورد علاقه و رقابت کشورها، شرکتها و سرمایه‌های بزرگ است.سرمایه گذاریها و پژوهشهایی که در این صنعت انجام می شود نه تنها صنایع وابسته به خود بلکه سایر بخشهای اقتصادی صنعتی را به حرکت در می‌آورد. خودرو از جمله محصولاتی است که از تعداد نسبتاً زیاد مجموعه های میانی، قطعات و مواد اولیه تشکیل می شود، در نتیجه صنایع مرتبط با ساخت این اجزاء طیف بسیار گسترده ای (از جمله صنایع فلزی، نساجی، مواد شیمیایی و رنگ، برق و الکترونیک و…) را در بر می گیرد. یک خودرو مجموعه ای از هزاران قطعه کوچک و بزرگ است که تولیدهر یک از آنها نیاز به دانش فنی مهارت و سخت افزار لازم خود را دارد. جمع آوری و مونتاژ این قطعات در زمان لازم با قیمت و کمیت مناسب هنر بزرگی است که علاوه بر نیاز به دانش فنی و توان مدیریتی به یک برنامه بلند مدت و تعیین استراتژی مناسب نیاز دارد. صنعت خودرو در دنیا یک صنعت مونتاژ است که کارخانه خودرو ساز اکثر قطعات مورد نیاز خود را خریداری و محصول نهایی را در کارخانه مونتاژ می نماید. هرچه قطعات خودرو بیشتر و میزان نفر/ ساعت لازم برای مونتاژ بیشتر باشد (مانند خودروهای سنگین) ارزش افزوده بیشتری به بار می آورد.

۱. ۱.  بازار خودرو و ترند آن

به تناسب افزایش جمعیت جهان و همچنین رشد و بهبود اقتصادی در سال های اخیر به ویژه در کشور های در حال توسعه و بروز قدرت های اقتصادی جدید و تلاش خودرو سازان برتر جهان در ارائه خودرو های مقرون به صرفه، روند افزایشی تقاضا خودرو در سال های اخیر قابل مشاهده است و پیش بینی می شود این روند در دهه های آینده نیز ادامه داشته باشد.

 

شکل ۱-۱ .پیش بینی میزان فروش جهانی سالانه خودرو های مسافری؛ مؤسسه Bloomberg New Energy Finance [1]

 

پیرو پاندمیک کووید-۱۹ در شروع سال ۲۰۱۹ در آسیای شرقی و اروپا و پیرو آن در سراسر جهان و اعمال محدودیت های شهروندی و مشاغل در اقصاء نقاط جهان، میزان فروش و تولید خودرو در سال های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ به ترتیب با ۵/۳% و ۱۳% کاهش مواجه شد. مطالعات صنعت و بازار خودرو نشان می دهد که روند صعودی تقاضا و فروش خودرو مجدداً از سر گرفته خواهد شد و پیش بینی می شود این افزایش در میزان فروش به مقدار ۱۰۰ میلیون خودرو در سال ۲۰۳۵ برسد [۲].

۱. ۱.  تغییرات اقلیمی کره زمین و تصمیمات و اقدامات جهانی مؤثر بر صنعت خودرو

با صنعتی شدن کشور ها پس از انقلاب های صنعتی اول تا سوم و افزایش تقاضای کشور های صنعتی به منابع انرژی فسیلی، روند تولید گاز های گلخانه ای و به طور خاص گاز CO۲ افزایش چشم گیری پیدا کرد. به طوری که میزان انتشار گاز CO۲ در سال ۲۰۱۹ نسبت به ۱۰۰ سال گذشته ۹ برابر شده است (‏شکل ۱-۲).

شکل ۱-۲.میزان انتشار سالانه گاز CO۲ در جهان [۳]

نتایج مطالعات دهه های اخیر بر روی اثر انتشار گاز های گلخانه ای بر روی تغییرات اقلیمی کره زمین، توجه دانشمندان و حکمرانان را به خود جلب کرده است. از نتایج این مطالعات نشان می دهد که دمای سطح کره زمین در یک سناریو بدبینانه می تواند به میزان ۵/۴ درجه سانتی گراد افزایش پیدا کند [۴]. از پیامد های افزایش دما می توان به ذوب شدن یخ های قطب شمال، افزایش سطح آب های آزاد و به زیر آب رفتن برخی جزیره ها و سواحل، آتش سوزی جنگل ها و مراتع، نابودی حیات وحش، قحطی آب و مواد غذایی اشاره کرد. همه این پیامد ها به همراه مواردی دیگر حکمرانان را بر آن داشت تا با اتخاذ اقدامات جبرانی با این پیامد ها مقابله کنند.

در این راستا در سال ۲۰۱۵ نمایندگان کشور های جهان در کنفرانس پاریس گرد هم آمدند و ذیل معاهده پاریس متعهد شدند که اقدامات جبرانی در راستای کاهش انتشار گاز های گلخانه ای صورت دهند. طی این معاهده ۵ هدف کلان برای اقدامات جبرانی کشور های صنعتی در نظر گرفته شد [۵].

  • متوسط افزایش دمای جهانی در سطح ۲ درجه سانتی گراد نگه داشته شود.
  • افزایش دمای جهانی به ۵/۱ درجه سانتی گراد محدود بشود.
  • حفظ و افزایش نواحی جنگلی به منظر جذب گاز های گلخانه ای اتمسفر
  • هم راستایی و سازگاری سرمایه گذاری ها با اهداف معاهده پاریس
  • افزایش توانمندی در تطابق با تغییرات آب و هوایی

ارزیابی های سالانه کمیسیون های سازمان ملل و مؤسسات انرژی و مالی از اقدامات جبرانی کشور ها در کاهش انتشار گاز های گلخانه ای و پیش بینی آن ها از میزان تحقق اهداف معاهده پاریس نشان می دهد که شرایط احتمالی متفاوتی پیش روی وضعیت اقلیمی جهان خواهد بود. بر این اساس سناریو های متعددی که توصیف کننده آینده های احتمالی میزان انتشار گاز CO۲ است، توسعه یافته است که در ‏شکل ۱-۳ نمایش داده شده است.

 

شکل ۱-۳.پیش بینی میزان انتشار گاز CO۲ تا سال ۲۰۳۰ بر اساس سناریو های مختلف توسط آژانس بین المللی انرژی

با امضاء معاهده پاریس در سال ۲۰۱۷، کشور ها در راستای اهداف کاهش میزان انتشار گاز CO۲ به صورت داوطلبانه اهدافی را برای خود در نظر گرفتند. این اهداف به مشارکت های تعیین شده ملت ها(۱) نامیده می شود. با تجمیع این اهداف و بررسی اقدامات کشور ها، سناریو سیاست های اعلام شده(۲) معرفی گردید. با مطالعه و بررسی این سناریو پیش بینی
می شود که نه تنها تا سال ۲۰۷۰ خالص میزان انتشار گاز CO۲ به صفر نمی رسد، بلکه فقط شدت رشد انتشار سالانه گاز CO۲ کاسته می شود و این شاخص به روند رو به رشد خود ادامه خواهد داد (‏شکل ۱-۳).

مطالعات بر روی میزان کاهش انتشار گاز CO۲ به منظور تحقق اهداف معاهده پاریس منجر به معرفی سناریو توسعه پایدار(۳) گردید؛ طی این سناریو خالص میزان انتشار گاز CO۲ در سال ۲۰۷۰ میبایست به صفر متمایل گردد [۶]. سناریو توسعه پایدار شامل اقدامات سخت گیرانه ای می شود که کشور های با بیشترین میزان انتشار گاز CO۲ را متعهد به انجام اقداماتی کند که تا هدف محدود کردن متوسط افزایش دمای سطح کره زمین به ۲ درجه سانتی گراد محقق شود. ارزیابی ها از میزان حرکت کشور ها در راستای اقدامات سناریو توسعه پایدار در سال ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ میلادی نشان می‌دهد که این حرکت بسیار کند و ناقص بوده و در این زمان محدود نیازمند تغییرات بزرگ و وسیعی در هدف گذاری، سیاست گذاری و اقدامات کشور ها می باشد.

کشور ایران نیز با پیوستن به معاهده پاریس به صورت داوطلبانه در راستای همکاری در بهبود اقلیم کره زمین به اهداف کاهش انتشار گاز CO۲ متعهد شده است [۷].

  • کاهش ۴% میزان انتشار گاز های گلخانه ای تا سال ۲۰۳۰ به طور قطعی
  • کاهش ۸% میزان انتشار گاز های گلخانه ای تا سال ۲۰۳۰ به صورت مشروط

۱. ۱. ۱.  سهم صنعت حمل و نقل در انتشار گاز CO۲

صنعت حمل و نقل جهان شامل بخش های حمل و نقل هوایی، دریایی، جاده ای و ریلی به دلیل مصرف بالای سوخت های فسیلی سهم مهمی در انتشار گاز های گلخانه ای بویژه گاز CO۲ دارد. آمار های جهانی از بخش های مختلف اقتصادی نشان می دهد بعد از بخش تولید انرژی (برق و حرارتی)، بخش حمل و نقل بیشترین سهم انتشار سالانه گاز CO۲ در جهان را دارا می باشد. ‏شکل ۱-۴ نشان می دهد در سال ۲۰۱۶ از ۳۵ میلیارد تن گاز CO۲ منتشر شده در جو زمین سهم بخش های تولید انرژی و حمل و نقل به ترتیب حدود ۱۵ و ۸ میلیارد تن بوده است که معادل ۴۳% و ۲۳% کل انتشار گاز CO۲ می باشد.

 

شکل ۱-۴.میزان انتشار سالانه گاز CO۲ در جهان بر حسب بخش های مختلف [۸]

سهم ۲۳ درصدی صنعت حمل و نقل در انتشار گاز CO۲ نشان از اهمیت بهینه سازی و یا تغییر پارادایم مصرف سوخت در صنعت حمل و نقل می باشد. نکته ای که لازم به ذکر است سهم ۷۳ درصدی حمل و نقل جاده ای از انتشار گاز CO۲ در بخش حمل و نقل است. به همین دلیل در کشور های توسعه یافته و کشور های در حال توسعه از ابزار قوانین و استاندارد های سخت گیرانه به منظور تحقق اهداف کاهش انتشار گاز های گلخانه ای با منشاء حمل و نقل بهره می‌برند. همچنین با توسعه تکنولوژی های وسایل نقلیه برقی و کاهش قیمت آن ها، بستر مناسب برای حمایت دولت ها از تغییر پارادایم مصرف سوخت از سوخت فسیلی به برقی در بخش حمل و نقل فراهم گردیده است. ‏شکل ۱-۵ نشان دهنده اهداف کشور های اروپایی و آسیای شرقی در حمایت از توسعه بازار خودرو های برقی و ممنوعیت فروش خودرو های احتراق داخلی در بخش حمل و نقل می باشد. همان طور که در شکل مشاهده می شود کشور های نامبرده در تلاش هستند که تا سال ۲۰۴۰ میلادی ۱۰۰% فروش محصولات جدید از نوع خودرو های بدون آلایندگی باشد؛ و متعهد شده اند تا سال ۲۰۵۰ میلادی خالص انتشار آلایندگی را به صفر برسانند. به عبارتی تنها خودرو های برقی در ناوگان حمل و نقل جاده ای سهم داشته باشند و خودرو های احتراقی از جاده ها حذف شوند.

 

شکل ۱-۵.اهداف کشور ها در برقی سازی خودرو ها یا ممنوعیت خودرو های احتراق داخلی در راستای کاهش انتشار گاز CO۲ بخش حمل و نقل[۲]

 

۱. ۱.  مطالعه بازار خودرو برقی در جهان

سال ۲۰۲۰ میلادی علی رقم شیوع بیماری کرونا برای دومین سال پیاپی در سراسر جهان و افول میزان تولید و فروش جهانی خودرو، بواسطه سرمایه گذاری های انجام شده بر روی توسعه صنعت خودرو برقی، توسعه بازار این نوع خودرو جهش قابل مشاهده ای داشت. به طوری که در سال ۲۰۲۰ میلادی رجیستری خودرو های برقی به میزان ۴۱% رشد داده است. و سهم فروش خودرو برقی در بازار خودرو جهان به میزان ۶/۴% افزایش پیدا کرد. این افزایش سهم فروش با ارائه بیش از ۳۶۰ مدل خودرو برقی از سوی خودرو سازان پیشگام در جهان رقم خورده است. در میان بازار های بزرگ خودرو های برقی در جهان دو بازار چین و اتحادیه اروپا با بیشترین میزان فروش رقابتی تنگاتنگ را به پیش می برند. در سال ۲۰۲۰ اتحادیه اروپا با فروش بیش از ۱,۳۰۰,۰۰۰ خودرو برقی توانست برای اولین بار رکورد فروش حدود ۱,۲۰۰,۰۰۰ خودرو برقی در بازار چین را بشکند و با ۲ برابر کردن میزان فروش سریع ترین رشد را نسبت به سال قبل رقم بزند. ‏شکل ۱-۶ میزان فروش سالانه خودرو برقی در بازار های بزرگ در بازه سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ میلادی را نمایش می دهد. همان طور که مشاهده می شود کشور های چین، آمریکا و اتحادیه اروپا بزرگ ترین بازار های خودرو های برقی را دارا می باشند. در سال  ۲۰۲۰ میلادی سهم خودرو های برقی از میزان فروش خودرو در سه بازار بزرگ اتحادیه اروپا، چین و آمریکا به ترتیب به ۱۰%، ۶% و ۲% رسیده است. در اتحادیه اروپا کشور های پیشگام در توسعه بازار خودرو های برقی نروژ، سوئد، هلند، آلمان، فرانسه و انگلستان می باشد.

 

شکل ۱-۶.میزان افزایش رجیستری خودرو های برقی در بازار های بزرگ در سال ۲۰۲۰ میلادی[۲]

 

از سال ۲۰۱۵ میلادی توسعه بازار خودرو برقی در چین و اتحادیه اروپا آغاز جهشی در توسعه جهانی این بازار رقم زد (‏شکل ۱-۷). طی سال های اخیر میلیون ها خودرو برقی از نوع تمام برقی و هیبرید شارژی به بازار ارائه گردید. روند افزایش میزان خودرو های برقی طی سال های اخیر ادامه داشته است و با توجه به سرمایه گذاری های انجام شده بر روی توسعه صنعت و بازار خودرو برقی پیش بینی می شود روند افزایشی در سال های پیش رو ادامه داشته باشد. در سال ۲۰۲۰ بیش از ۱۰ میلیون خودرو برقی قابل شارژ در حال تردد در جاده های جهان تخمین زده شده است. این میزان معادل ۸/۰% کل خودرو های موجود در جهان می باشد که نشان از قدم های آغازین توسعه بازار های خودرو برقی در جهان است. پیش بینی می شود با کاهش قیمت خودرو برقی بواسطه تولید انبوه و کاهش قیمت پک باتری و حمایت های حاکمیتی در سراسر جهان سرعت جایگزینی خودرو های احتراق داخلی با خودرو های برقی جدید افزایش قابل توجهی داشته باشد.

 

شکل ۱-۷ .تعداد خودرو های برقی قابل شارژ در جهان بر اساس بازار های بزرگ[۲]

 

قیمت خرید خودرو برقی در سال ۲۰۲۰ میلادی در حال نزدیک شدن به قیمت خودرو های احتراق داخلی است، اما همچنان از نظر مشتری با یکدیگر فاصله معنا داری دارند. اما بواسطه ساختار ساده قوای محرکه برقی نسبت به قوای محرکه احتراق داخلی، هزینه های بهره برداری و تعمیرات کمتری خواهند داشت. مطالعات متعددی درباره مقایسه هزینه های خرید و بهره برداری و تعمیرات خودرو های برقی با خودرو های احتراق داخلی انجام شده است. در ‏جدول ۱-۱ این مقایسه با در نظر گرفتن ۶ معیار انجام شده است.

 

جدول ۱-۱.جدول مقایسه هزینه های خودرو برقی با خودرو های احتراق داخلی [۹]

ردیفمعیارCriteriaخودرو برقیخودرو احتراق داخلی
۱هزینه نگهداری (در طول عمر)Lie-time Maintenance Cost۴,۶۰۰ دلار۹,۲۰۰ دلار
۲هزینه سوخت (در طول عمر)
سواری
کراس اوور/SUV
شاسی بلند (Pickup)
Life-time Fuel Cost
سواری
کراس اوور/SUV
شاسی بلند (Pickup)
۷,۰۰۰ دلار
۸,۷۰۰ دلار
۱۱,۱۰۰ دلار
۱۵,۵۰۰ دلار
۱۹,۹۰۰ دلار
۲۵,۶۰۰ دلار
۳هزینه های ۷ سال اول
(با در نظر گرفتن قیمت خرید)
Capital Cost and O&M Cost in 7 yearsکمتر از هزینه های مدل پر فروش و بهترین مدل خودرو احتراقی در کلاس مشابه-
۴هزینه های بهره برداری (در طول عمر) Life-time O&M۱۰,۰۰۰ – ۶,۰۰۰ دلار ارزان تر-
۵هزینه های خودرو دست دوم با ۵ تا ۷ سال عمرUsed EVsصرفه جویی اقتصادی خودرو برقی ۵ الی ۷ ساله ۲ تا ۳ برابر بیشتر است.-
۶ارزش فروش خودرو پس از ۷ سالResale Value۰.۴۸ – ۰.۴۳۰.۴۸ – ۰.۴۵

۱. ۱. ۱.  باتری خودرو های برقی

باتری در خودرو های برقی وظیفه تأمین منبع انرژی پیشران خودرو را دارد. بسته به نوع خودرو برقی تعداد سل های باتری و چگالی انرژی آن ها متفاوت خواهد بود. باتری های لیتیوم-یون به خاطر داشتن مزیت طول عمر و چگالی انرژی بالاتر نسبت به تکنولوژی های باتری رایج در بازار بیشتر مورد استفاده در خودرو های برقی قرار می گیرند. باتری های لیتیوم-یون مورد استفاده در خودرو های برقی از نوع سل (استوانه ای) و یا صفحه ای هستند. پک باتری مجموعه ای از چندین سل و یا صفحه باتری است که در کنار هم با در نظر گرفتن الزامات مکانیکی، حرارتی و الکتریکی چیده شده اند. پک باتری از چند ده تا چند صد کیلووات-ساعت انرژی برق تأمین می کنند. شرکت های متعددی در جهان بر روی توسعه تکنولوژی باتری های لیتیوم-یونی و پک باتری سرمایه گذاری کرده اند. شرکت تسلا در آمریکا به عنوان شرکت پیشگام در حوزه خودرو برقی و بویژه پک باتری از سال ۲۰۰۳ بر روی توسعه تکنولوژی پک باتری برای خودرو های برقی سرمایه گذاری کرده است. این شرکت با همکاری شرکت پاناسونیک توانسته است قیمت پک باتری را از $/kWh 1,200 در سال ۲۰۱۰ میلادی به رقم $/kWh 180 در سال ۲۰۲۱ میلادی (به میزان ۸۵%) کاهش دهد. مطالعات بر روی روند سرمایه گذاری بر روی توسعه تکنولوژی و تولید پک باتری نشان می دهند که قیمت پک باتری تا سال ۲۰۳۰ میلادی به
$/kWh 100 نزدیک خواهد شد (‏شکل ۲-۱). و پیش بینی می شود این رقم تا  $/kWh 80 نیز برسد. پیامد این اتفاق کاهش شدید قیمت خودرو های برقی و رقابتی شدن آن خواهد بود.

 

شکل ۱-۸.پیش بینی ترند قیمت ($/kWh) پک باتری خودرو های برقی تا سال ۲۰۳۰

همزمان با شرکت پاناسونیک، دیگر شرکت های بزرگ تولید کننده باتری نیز بر روی توسعه تکنولوژی و تولید انبوه سل های باتری لیتیوم-یونی سرمایه گذاری کرده اند (‏شکل ۲-۲). این شرکت ها با احداث کارخانه جات تولید باتری -معروف به گیگا فکتوری- تأمین باتری خودروساز های برقی را بر عهده گرفته اند. مجموع ظرفیت تولید شرکت های تولید کننده باتری های لیتیوم-یون در سال ۲۰۲۰ بالغ بر ۴۷۵ گیگاوات-ساعت برآورد شده است که هفت شرکت بزرگ این صنعت بالغ بر ۷۶% باتری های لیتیوم-یون تولیدی را به خودروسازان ارائه می دهند. پیش بینی توسعه بازار های جهانی و افزایش فروش خودرو های برقی به میزان حدوداً ۳۰ میلیون دستگاه در سال ۲۰۳۰ میلادی، عامل پیشران تقاضای برای پک باتری لیتیوم-یون خواهد بود. با توجه به اعلام شرکت های بزرگ تولید کننده باتری مبنی بر سرمایه گذاری بر روی افزایش ظرفیت تولید باتری لیتیوم-یون کلاس خودرویی، پیش بینی می شود تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت تولید باتری به بیش از GWh 2,800 خواهد رسید که با فرض ظرفیت متوسط پک باتری خودرو های برقی به میزان kWh 75، این میزان تولید باتری در سال ۲۰۳۰ میلادی پاسخگوی تقاضای بیش از ۳۷ میلیون خودرو تمام برقی سازندگان خودرو در جهان خواهد بود [۱۰].

 

شکل ۱-۹.سهم ۷ شرکت بزرگ تولید کننده باتری های لیتیوم-یون کلاس خودرویی در جهان در سال ۲۰۲۰

 

خودروسازان بزرگ نیز با سرمایه گذاری مشترک با تولید کنندگان باتری در سرعت بخشیدن به توسعه صنعت باتری مشارکت می کنند (‏جدول ۲-۲). همچنین استارتاپ ها با سرمایه گذاری خودروساز های بزرگ در حال توسعه ایده های نوین بهبود و تغییر تکنولوژی باتری کلاس خودرویی هستند. ایده هایی که چگالی انرژی و ظرفیت باتری و طول عمر آن را بسیار بالاتر می برد و بر روی پیمایش و قیمت خودرو اثر مثبت می گذارد.

 

جدول ۱-۲.جدول تأمین کننده های باتری برای خودرو ساز های بزرگ جهان [۱۰]

 

نوآوری در حوزه باتری لیتیوم-یون به سرعت در بخش های مختلف در حال وقوع است. به طوری که پیش بینی می شود تا ۵ سال آینده تحولات تکنولوژیکی بزرگی در قسمت های مختلف باتری رقم بخورد. به عنوان مثال توسعه تکنولوژی الکترولیت باتری های لیتیوم-یون حالت جامد و تکنولوژی باتری لیتیوم-سولفور می تواند چگالی انرژی و ظرفیت باتری را تا چهار برابر بیشتر کند (‏شکل ۲-۳). شرکت های خودروساز بزرگ مانند تویوتا، فولکس واگن، بی ام دابلیو، نیسان، هیوندای، رنو و میتسوبیشی بر روی توسعه این تکنولوژی تولید آن رقابت می کنند [۱۱].

 

شکل ۱۰-۱.ترند تحولات تکنولوژی باتری لیتیوم-یون کلاس خودرویی در بازه سال های ۲۰۱۹ الی ۲۰۲۵ میلادی

۱. ۱.  چشم انداز خودرو برقی در صنعت خودرو جهان

همان طور که پیش از این نیز ذکر گردید پیش بینی می شود تقاضای خرید و به تبع آن میزان فروش خودرو های جدید در جهان تا سال ۲۰۴۰ میلادی روند افزایشی داشته باشد. به علاوه سرمایه گذاری در تکنولوژی های جدید قوای محرکه خودرویی در حال ایجاد تغییر در سبد محصولات خودرو سازان است. بدین معنی که با روند کاهشی قابل مشاهده قیمت خودرو های برقی و رقابتی شدن قیمت آن ها در بازار خودرو پیش بینی می شود که با استقبال مصرف کنندگان از خودرو های برقی میزان فروش این خودرو طی سال های آتی بیشتر خواهد شد (‏شکل ۱-۸). با توجه به ویژگی های برتر خودرو های تمام برقی نسبت به دیگر انواع خودرو های برقی از جمله هزینه نگهداری و تعمیرات کمتر، هزینه بهره برداری کمتر، پیچیدگی فنی کمتر، عدم انتشار گاز CO۲ و به زودی قیمت ارزان تر، این نوع از خودرو های برقی در آینده نزدیک سهم قابل توجهی از بازار فروش خودرو را خواهند داشت. به طوری که پیش بینی می شود تا سال ۲۰۴۰ میلادی سهم فروش خودرو های تمام برقی به ۷۰% از کل فروش برسد؛ و در عوض سهم خودرو های احتراق داخلی از فروش محصولات جدید از ۹۶% در سال ۲۰۱۸ به کمتر از ۱۵% در سال ۲۰۴۰ میلادی برسد.

 

شکل ۱-۱۱.پیش بینی میزان فروش جهانی خودرو بر اساس انواع قوای محرکه [۱]

 

به بیانی دیگر تردد ۱۰ میلیونی انواع خودرو های برقی در جهان در سال ۲۰۲۰ میلادی به ۶۰۰ میلیون خودرو های تمام برقی در سال ۲۰۴۰ منجر خواهد شد؛ که سهم ۴۰% درصدی از کل خودرو های جهان را شامل می شود. طی این بازه زمانی، تکنولوژی های خودرو های هیبریدی شارژی بواسطه رایج شدن خودرو های تمام برقی و توسعه زیر ساخت های تأمین انرژی برق از بازار خودرو خارج خواهند شد.

۱.  قوانین و حمایت های حاکمیتی از خودرو برقی

در سال های اخیر انتخاب گزینه خودرو برقی به عنوان یک راه حل چند جانبه برای رفع مشکلات زیست محیطی، اقتصادی و امنیتی برای کشور های جهان مطرح شده است. مطالعات نشان می دهد که با توجه به شدت مصرف سوخت‌های فسیلی در سال های اخیر، ذخایر کشف شده این نوع سوخت تنها پاسخگوی حداکثر ۵ دهه پیش رو خواهد بود. این محدودیت در تأمین سوخت فسیلی در جهان در سال های آینده می تواند منجر به فشار اقتصادی و به تبع آن فشار امنیتی به دولت ها بشود. بنابر این تمرکز بر روی منابع انرژی جایگزین برای دولت ها الزامی می باشد. از سوی دیگر مصرف سوخت های فسیلی موجب آلودگی شدید هوای کلان شهر ها و به صورت وسیع تر منجر به تغییرات اقلیمی در کره زمین شده است. به منظور جلوگیری از این پیامد ها و یا کاهش شدت آن ها استفاده از تکنولوژی هایی که انتشار آلايندگي آن ها نزدیک به صفر است الزامی است. در سال های اخیر با توسعه تکنولوژی و گسترش بازار های نو ظهور خودرو های برقی، از آن به عنوان راه حل برون رفت از مشکلات ناشی از مصرف سوخت های فسیلی یاد می شود. در راستای توسعه صنعت و بازار خودرو برقی و افزایش تمایل جوامع در استفاده از خودرو های برقی، دولت ها از اجرای قوانین تسهیل کننده، استانداردهای آلایندگی و برنامه های تشویقی استفاده می کنند. دولت ها در تلاش هستند با اعمال قوانین سخت گیرانه، استفاده از خودرو های با سوخت فسیلی محدود کنند. به عنوان مثال مالیات ها و عوارض بیشتری بر روی خودرو های احتراق داخلی اعمال می کنند. به علاوه در حوزه خودرو سازی، دولت ها به منظور هدایت خودرو ساز ها به سمت تغییر سبد محصولات خود به سمت خودرو های برقی، استاندارد های آلايندگي سخت گیرانه را در کنار مشوق های مالیاتی اعمال می کنند. در حوزه بازار نیز با اعمال بسته های متنوع تشویقی خریداران را به خرید خودرو های برقی ترغیب می کنند. توسعه زیرساخت های شبکه برق نیز تسهیل کننده این تحول و حرکت به سوی جایگزینی خودرو های احتراق داخلی با خودرو های برقی خواهد بود. در ‏‏جدول ۳-۱ اقدامات برخی کشور ها در توسعه بازار خودرو های برقی ارائه شده است. در ‏جدول ۳-۲ مشوق های حاکمیتی خرید خودرو های برقی در برخی کشور ها ارائه گردیده است.

 

جدول ۲-۱.جدول حمایت های حاکمیتی و قوانین و اهداف برخی کشور ها [۱۲]

کشورقانوناهدافاهداف بلند پروازانه
چیناز سال ۲۰۲۵
۴.۶ L/100km (WLTP)
۴.۰ L/100km (NEDC)
رسیدن به سهم ۲۰% خودرو های ZEV از کل فروش خودرو در سال ۲۰۲۵- ۷۰% خودرو های مسافری تا سال ۲۰۲۵ برقی شوند (که از آن ۴۰% NEV باشند)
- ۱۰۰% خودرو های مسافری تا سال ۲۰۳۵ برقی شوند (که از آن ۵۰% NEV باشند و ۹۵% آن ها تمام برقی)
چینالزام خودرو ساز ها به تخصیص اعتبار وام های خرید خودرو با هدف افزایش سهم فروش خودرو برقی
۱۲% در سال ۲۰۲۰ تا ۱۸% در سال ۲۰۲۳
-- فروش ۱۰۰ هزار دستگاه خودرو FCEV تا سال ۲۰۲۵
- فروش ۱ میلیون دستگاه خودرو FCEV در دوره زمانی ۲۰۳۰-۲۰۳۵
ژاپناز سال ۲۰۳۰
۳.۹۴ L/100km برای خودرو های سواری
تا سال ۲۰۳۰ رسیدن به سهم فروش
BEV و PHEV 20%-30%
HEV 30%-40% و FCEV 3%
از سال ۲۰۵۰ تولید، استفاده و فروش خودرو های بدون آلايندگي
کانادامصرف سوخت (CAFE):
در سال ۲۰۲۱، ۵.۵۵-۷.۴۴ L/100km
در سال ۲۰۲۶، ۴.۹۳-۶.۹۰ L/100km
تعداد خودرو های ZEV در جاده ها:
تا سال ۲۰۲۵، ۸۲۵ هزار دستگاه
تا سال ۲۰۳۰، ۲.۷ میلیون دستگاه
تا سال ۲۰۴۰، ۱۴ میلیون دستگاه
-
کانادامقدار انتشار CO2 (CAFE):
در سال ۲۰۲۱، ۱۸۳-۲۴۶ g CO2/mile
در سال ۲۰۲۶، ۱۶۸-۲۴۳ g CO2/mile
سهم فروش خودرو های ZEV
تا سال ۲۰۲۵، ۱۰%
تا سال ۲۰۳۰، ۳۰%
تا سال ۲۰۴۰، ۱۰۰%
-
اتحادیه اروپااز سال ۲۰۲۰ برای خودروهای جدید میزان انتشار مجاز ۹۵ g CO2/km در نظر گرفته می شود.مجموعا تا سال ۲۰۲۵، ۱۳ میلیون خودرو بدون آلايندگي (ZEV) در جاده ها در حال تردد.حداقل ۳۰ میلیون خودرو مسافری ZEV تا سال ۲۰۳۰ در جاده ها در حال تردد باشند
اتحادیه اروپا- در بازه سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ به میزان ۱۵% میزان مجاز انتشار محدودتر می شود.
- در بازه سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۳۰ به میزان ۳۷.۵% محدودتر می شود
۱۵% سهم فروش خودرو، از نوع ZEV تا سال ۲۰۲۵ و ۳۵% تا سال ۲۰۳۰-
آمریکا-الزام خودرو سازها به افزایش تخصیص اعتبار وام های خرید خودرو برقی تا ۲۲% کل در سال ۲۰۲۵کالیفرنیا: کاهش ۲۰% شاخص کربن مخازن سوخت ناوگان حمل و نقل تا سال ۲۰۳۰ نسبت به سال ۲۰۱۰کالیفرنیا: تا سال ۲۰۳۵ همه خودرو های جدید از نوع ZEV باشند.
آمریکااعطای یارانه خرید در برخی ایالاتکالیفرنیا: میزان انواع خودرو ZEV در ناوگان جاده ای
تا سال ۲۰۲۵، ۱.۵ میلیون
تا سال ۲۰۳۰، ۵ میلیون
-

 

حدول ۲-۲.جدول مشوق های خرید خودرو برقی در برخی کشور ها

ردیفکشوریارانه خریدشروط
آلمان۳,۷۶۰ تا ۹,۰۰۰ یوروقیمت خودرو کمتر از ۴۰,۰۰۰ یورو
فرانسه۱,۰۰۰ تا ۶,۰۰۰ یوروقیمت خودرو کمتر از ۴۵,۰۰۰ یورو و رعایت استاندارد های محیط زیستی
انگلستانحداکثر۲,۵۰۰ پوندقیمت خودرو کمتر از ۳۵,۰۰۰ پوند و رعایت استاندارد های محیط زیستی
اسپانیا۴,۰۰۰ تا ۷,۰۰۰ یوروقیمت خودرو کمتر از ۴۵,۰۰۰ یورو و رعایت استاندارد های محیط زیستی
ایتالیا۲,۵۰۰ تا ۸,۰۰۰ یوروقیمت خودرو کمتر از ۶۱,۰۰۰ یورو و اسقاط خودرو با عمر ۷ سال به بالا
چین۶,۸۰۰ تا ۱۸,۰۰۰ یو آنقیمت خودرو کمتر از ۳۰۰,۰۰۰ یو آن
آمریکا (نیوجرسی)۲,۰۰۰ تا ۵,۰۰۰ دلارقیمت خودرو کمتر از ۵۵,۰۰۰ دلار
کانادا۵۰۰ تا ۵,۰۰۰دلارعلاوه بر دولت فدرال، در ایالت کبک ۸,۰۰۰ دلار برای خودرو واجد شرایط
با قیمت حداکثر ۶۰,۰۰۰ دلار پرداخت می شود.

 

بررسی روند جهانی مخارج دولت ها در توسعه بازار خودرو برقی و افزایش تمایل خریداران نشان می دهد که در بازه زمانی سال های ۲۰۱۵ الی ۲۰۲۰ میلادی دولت ها نزدیک به ۷۰ میلیارد دلار برای ترغیب خریداران به خرید خودرو های برقی خرج کرده اند (‏‏شکل ۳-۱). این هزینه کرد شامل دو بخش ارائه یارانه های مستقیم خرید خودرو و صرف نظر کردن از بخشی از مالیات ها و دیگر منابع درآمدی دولت ها می باشد. همچنین بواسطه ارائه بسته های تشویقی و اعمال قوانین و استانداردهای زیست محیطی سخت گیرانه در بازه زمانی مشابه خریداران خودرو بالغ بر ۳۴۰ میلیارد دلار برای خرید خودرو های برقی هزینه کرده اند. همان طور که در ‏‏شکل ۳-۱ مشاهده می شود در بازه زمانی سال های ۲۰۱۵ الی ۲۰۲۰ میلادی میزان سهم مجموع یارانه های مستقیم دولت ها برای خرید خودرو های برقی از %۲۲ به ۱۰% کل مخارج دولت ها کاسته شده است. این موضوع نشان از افزایش انگیزه های خریداران خودرو به خرید خودروهای برقی می باشد.

 

شکل ۲-۱.نمودار مخارج دولت ها و مصرف کنندگان خودرو های برقی در بازه سال های ۲۰۱۵ الی ۲۰۲۰ میلادی [۲]

 

۱.  نقش آفرینی خودرو ساز های بزرگ جهان در توسعه بازار خودرو برقی

خودرو ساز های بزرگ جهان به منظور حضور پیشگام در توسعه و ارائه خودرو های برقی و جذب سهم بیشتری از بازار فروش این محصول برنامه های مختلفی ارائه کرده اند. این برنامه معطوف به ارائه مدل های جدید خودرو برقی، افزایش سهم خودرو های برقی از سبد فروش محصولات، افزایش تیراژ خودرو های برقی می باشد. در ‏‏جدول ۴-۱ برنامه های اعلان شده تولید خودرو برقی از سوی ۷ شرکت از شرکت های بزرگ خودرو ساز جهان ارائه شده است.

 

جدول ۳-۱.جدول برنامه های اعلان شده خودرو ساز های بزرگ در حوزه خودرو های برقی [۲]

ردیفنام خودرو سازهدف
۱ولواز سال ۲۰۳۰ میلادی در بازار اروپا فقط خودرو های برقی برای فروش عرضه می شوند.
۲فورداز سال ۲۰۳۰ میلادی در بازار اروپا فقط خودرو های برقی برای فروش عرضه می شوند.
۳جنرال موتورزاز سال ۲۰۳۵ فقط خودرو های برقی برای فروش عرضه می شوند.
۴فولکس واگنتا سال ۲۰۳۰ در بازار اروپا ۷۰% محصولات و در هر کدام از بازار های چین و آمریکا ۵۰% محصولات از نوع خودرو برقی ارائه خواهند شد.
۵تویوتاتا ابتدای دهه ۲۰۲۰ بیش از ۱۰ مدل جدید خودرو برقی معرفی شود.
در سال ۲۰۳۰ میلادی به رکورد فروش یک میلیون خودرو تمام برقی و پیل سوختی برسد.
۶مرسدس-بنزدر سال ۲۰۲۰ فروش ۱/۰ میلیون خودرو برقی
تا سال ۲۰۲۵ میلادی سهم فروش خودرو های برقی از سبد محصولات به ۲۵% برسد.
۷بی ام دابلیوتا سال ۲۰۲۵ میلادی سهم فروش خودرو های برقی از سبد محصولات به ۱۵%- ۲۵% برسد.
تا سال ۲۰۲۵ تعداد ۲۵ مدل جدید خودرو برقی به بازار عرضه کند.

 

با بررسی اهداف اعلامی از سوی خودرو ساز های بزرگ دنیا در حوزه محصولات برقی (‏‏شکل ۴-۱)، برآورد می شود تا سال ۲۰۳۰ میلادی سهم قابل توجهی از فروش خودرو ساز ها در بازار های بزرگ چین، آمریکا و اتحادیه اروپا، از نوع خودرو های برقی خواهد بود. به علاوه این که خودرو ساز ها در تلاش هستند با ارائه مدل های جدید و متنوع خودرو برقی پاسخگوی سلیقه ها و تقاضاهای متنوع مشتریان خود باشند. در سال ۲۰۲۰ میلادی در جهان نزدیک به ۳۶۰ مدل خودرو برقی توسط خودرو سازان به بازار های بزرگ خودرو برقی ارائه شد. از این مقدار، ۲۰۰ مدل خودرو برقی به بازار چین، ۱۱۰ مدل به بازار اتحادیه اروپا و ۵۰ مدل به بازار آمریکا ارائه گردیده است (‏‏شکل ۴-۲).

 شکل ۳-۱.برنامه های اعلانی تولید و فروش خودرو های برقی ۱۸ خودرو ساز بزرگ در جهان

 

این تعداد مدل های در بخش بندی های خودرو های کوچک، خودرو های متوسط، کراس اوور، خودر های بزرگ و SUV به بازار ارائه شده است.

 

شکل ۳-۲.انواع کلاس های خودرو های برقی (دو مدل تمام برقی و هیبرید شارژی) ارائه شده به بازار های چین، اتحادیه اروپا و آمریکا در سال ۲۰۲۰ میلادی (نمودار سمت راست)؛ نمودار تعداد مدل های خودرو برقی ارائه شده در بازه سال های ۲۰۱۵ الی ۲۰۲۰ میلادی و نمودار متوسط پیمایش خودرو های برقی (نمودار سمت چپ) [۲]

 

از میان انواع کلاس خودرو برقی ارائه شده در سال ۲۰۲۰ سهم دو کلاس SUV و خودرو های متوسط بیشترین مقدار را داشته است. در این سال نزدیک به ۱۶۰ مدل خودرو SUV به بازار های بزرگ خودرو برقی معرفی شده است که سهم ۴۵% درصدی را به خود اختصاص داده است. در توضیح دلیل معرفی این تعداد مدل از کلاس SUV خودرو های برقی را می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • در کشور چین و کشور های اروپایی بازار خودرو های SUV بیشترین رشد را در سال های اخیر داشته است و همچنین در آمریکا بزرگترین سهم بازار خودرو متعلق به خودرو های SUV است.
  • خودرو های SUV، قیمت بالاتری دارند و حاشیه سود بیشتری برای خودرو ساز ایجاد می کنند. و اینکه در این خودرو های سهم قوای محرکه برقی از قیمت خودرو کمتر از خودرو های برقی کوچک است.
  • خودرو های SUV سنگین تر و دارای مصرف سوخت بیشتری هستند لذا برقی کردن آن ها میزان آلايندگي بیشتری را به ارمغان می آورد.
  • در اروپا خودرو های برقی SUV نسبت به دیگر مدل های خودرو برقی واجد دریافت بیشترین مشوق های (برنامه های تشویقی بر گرفته از استاندارد های انتشار گاز CO2)، هستند.

شاخص پیمایش از مهم ترین فاکتور های اثر گذار در نظر خریداران است. به طوری در مقایسه با میزان پیمایش خودرو های احتراق داخلی، یک گلوگاه برای توسعه بازار خودرو های تمام برقی به حساب می آید. در مورد شاخص پیمایش خودرو های برقی، طی سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۰ میلادی این شاخص روند رو به رشدی را طی کرده است. در سال ۲۰۲۰ میلادی مقدار متوسط پیمایش خودرو های تمام برقی با یک بار شارژ کامل به ۳۰۰ کیلومتر نزدیک شده است [۲].

 

 ۴.  منابع و مراجع

[۱]       Bloomberg NEF, “Electric Vehicle Outlook 2021,” ۲۰۲۱. [Online]. Available: https://about.bnef.com/electric-vehicle-outlook/.

[۲]       “Global EV Outlook 2021 Accelerating ambitions despite the pandemic,” ۲۰۲۱.

[۳]       P. Friedlingstein et al., “Global carbon budget 2020,” Earth Syst. Sci. Data, vol. 12, no. 4, pp. 3269–۳۳۴۰, ۲۰۲۰.

[۴]       R. K. Pachauri and L. A. Meyer, “Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, ed,” RK Pachauri LA Meyer (Geneva, Switz. IPCC, 2014), pp. 1–۱۵۱.

[۵]       “Paris Agreement.” ۲۰۱۵, [Online]. Available: https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/the-paris-agreement.

[۶]       R. A. Roehrl, “Sustainable Development Scenarios for Rio+20 A Component of the Sustainable Development in the 21st Century (SD21) project.,” New York, 2013.

[۷]       “Intended Nationally Determined Contribution(INDC) of Islamic Republic of Iran,” ۲۰۱۶. https://www4.unfccc.int/sites/submissions/indc/Submission Pages/submissions.aspx.

[۸]       H. Ritchie and M. Roser, “Emissions By Sector,” OurWorldInData.org, ۲۰۲۰.

[۹]       C. Harto, “Electric Vehicle Ownership Costs: Today’s ElectricVehicle Offer Big Savings For Consumers,” ۲۰۲۰.

[۱۰]     D. Harrison, “Electric Vehicle Battery Supply Chain Analysis How Battery Demand and Production Are Reshaping the Automotive Industry,” Automotive from Ultima Media, Jun. 2021.

[۱۱]     S. Agarwal, “Status of the Rechargeable Li-Ion Battery Industry 2021 report, Market and Technology Report,” ۲۰۲۱. [Online]. Available: https://www.i-micronews.com/products/status-of-the-rechargeable-li-ion-battery-industry-2021/?utm_source=PR&utm_medium=email&utm_campaign=PR_STATUS_OF_THE_RECHARGEABLE_BATTERY_INDUSTRY_YOLE_July2021.

[۱۲]     International Energy Agency, “Global EV Policy Explorer,” ۲۰۲۱.